Milyonlarca araç sahibinin ve nakliye sektörünün korkuyla beklediği şoku önlemek amacıyla geçici 'Eşel Mobil' sistemi devreye alındı.
Gece yarısı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre; akaryakıt fiyatlarındaki artışın yüzde 75'i devletin alacağı ÖTV'den düşülerek karşılanacak. Böylece 10 liralık bir zammın sadece 2.5 lirası vatandaşa yansıyacak.
ABD, İsrail ve İran arasında patlak veren savaşın Türkiye ekonomisinde yaratacağı hiper enflasyon tehdidine karşı en kritik ekonomik kalkan gece yarısı (5 Mart) itibarıyla resmen devreye sokuldu. Akaryakıta gelen zammın önemli kısmı Özel Tüketim Vergisi' nden (ÖTV) karşılanacak.
Dün piyasalara sızan "Motorine 12.45 TL, benzine 3.68 TL zam geliyor" haberlerinin yarattığı büyük paniğin ardından, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın enflasyonla mücadele planı Cumhurbaşkanı Kararı ile Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
DEVLET VERGİDEN FERAGAT EDİYOR: SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki bu sert yükselişin enflasyonu patlatmasını ve vatandaşın bütçesini çökertmesini engellemek için "Eşel Mobil (Kademeli Vergi)" sistemine geçici olarak geri dönüldü.
Yeni kararnamenin detayları ve işleyişi şu şekilde:
Milat 2 Mart: Sistem, savaşın küresel piyasaları vurduğu 2 Mart tarihini baz alacak.
Yüzde 75 Devlet Desteği: Bu tarihten itibaren petrol ürünlerinin uluslararası fiyatı artarsa, ortaya çıkan devasa zam tutarının yüzde 75'ine kadar olan kısmı, devletin o üründen aldığı ÖTV'nin indirilmesi suretiyle pompaya yansıtılmayacak.
Tavan İndirim Limitleri: Bu kapsamda devletin kendi vergisinden yapacağı fedakarlığın üst sınırları da belirlendi. Benzinde litre başına 14,8277 liraya, motorinde litre başına 13,9006 liraya, LPG'de ise kilogram başına 11,3830 liraya kadar ÖTV indirimi yapılabilecek.
10 LİRALIK ZAMMIN 7.5 LİRASI DEVLETTEN
Sistemin vatandaşa olan yansıması, Hazine ve Maliye yetkilileri tarafından çarpıcı bir örnekle açıklandı:
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki savaş kaynaklı şoklar nedeniyle, örneğin akaryakıta 10 liralık bir maliyet artışı (zam) gelmesi halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına (pompaya) yansıyacak. Geri kalan 7,5 liralık kısım ise devletin alacağı vergiden (ÖTV ve buna bağlı KDV'den) karşılanarak silinecek.
12.45 TL'LİK MOTORİN ZAMMI ERİDİ
Bu kararla birlikte, bu gece yarısı pompaya yansıması beklenen Cumhuriyet tarihinin en büyük zammı olan 12.45 TL'lik motorin zammının çok büyük bir kısmı devlet tarafından absorbe edilmiş oldu.
Ekonomi yönetimi, on milyarlarca liralık devasa bir bütçe gelirinden feragat ederek enflasyonla mücadeleyi önceliklendirmiş oldu. Eğer bu karar alınmasaydı, motorinin litresi bir gecede 75 Lira bandına dayanacak ve gıdadan lojistiğe tüm sektörlerde savaş kaynaklı bir fiyat patlaması (stagflasyon) yaşanacaktı.
SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK?
Ünlü ekonomist Prof. Dr. Oğuz Demir, eşel mobil sistemin nasıl çalıştığını sosyal medya hesabından açıkladı. Demir, "Ne demek eşel mobil?" diyerek sistemin işleyişini takipçilerine anlattı.
"60 TL olan fiyata, petrol fiyatındaki artış nedeniyle 10 TL zam gelecek ve 70 TL olacakken, pompa fiyatı 62,5 TL olacak. 7,5 TL ÖTV'den vazgeçecek." diyen Demir sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bir 10 TL daha gelecek olursa, 65 TL olacak. 14,82 TL olan ÖTV sıfırlanacak.
Ola ki bir 10 TL daha fiyat artışı olursa o direkt zam olarak yansıyacak ve fiyat 75 TL olacak! Sonrasında da bu şekilde direkt yansıtmaya devam edecek. Umarım buraları görmeyeceğiz."
